Izakhamizi zakuleli zidinga ukusukuma zakhe izwe lazo

187

SAKHA ISIZWE: NOCALLISTUS NKWANYANA

UMA umqashi eshiya izisebenzi zodwa zingalawulwa muntu, kuningi okonakalayo. Kanjalo uma abezepolitiki singabenzi babuye kithi, bachaze ukuthi zingaki izinto esebezenzile kwesibathume zona, bazozibona bengaphezulu kwethu.

Kuyihlaya ukuthi abantu esibathumile sibuye sibasabise okwenyoka, sikhohlwe ukuthi yithina esibakhulu kubo. Noma ngabe ubani osesikhundleni sepolitiki usuke ethunywe yithi. Ngisho umthetho-sisekelo unika amandla izakhamizi ukuthi zibe yingxenye yezinqumo ezizothinta izimpilo zazo.
Izakhamizi zithatha amandla azo ziwanike abezepolitiki. Isahluko 10, isigaba, 195 (1) somthetho-sisekelo sikubeka ngokusobala ukuthi imisebenzi kahulumeni kufanele iphathwe kanjani. Lesi sigaba sigcizelela kabanzi ukuthi uhulumeni kumele ubambisane nemiphakathi ekusebenzeni nasekuthatheni izinqumo. Lokhu kusho ukuthi abezepolitiki bazithunywa zabantu.
Kuyaye kumangaze ke uma ubona umuntu othunyiwe engasabuyi ukuzochaza ukuthi lokho abekuthunyiwe ukutholile yini noma qha. Nathi zakhamizi asilibambi iqhaza lethu ngokwanele nangokwakhayo. Kubangelwa yini ukuthi silinde iminyaka, sibona ukuthi kuyonakala? Kubangelwa yini ukuthi izinto zonakale phambi kwethu kodwa sithule du kuhle komuntu elalele uMfundisi ethandaza esontweni?

Sengathi nathi miphakathi kukhona okungalungile ngathi. Uma ufuna uhulumeni ukusebenzele, nawe uyawusebenzela. Ngiyengizwe abantu bethi ngeke bavote, bazogodla ivoti labo. Kuze kufikwe ekuvoteni ubona izinto zonakala, kade uthuleleni?
Sikhala ngobugebengu kodwa yizingane zethu ezenza ubugebengu. Sithula du umakhelwane ebanjwa yizigebengu, siyakhohlwa ukuthi kusasa zizobamba thina. Ngabe sesigqilazeke kangangokuthi asisazethembi, asisazihloniphi?

Ngesikhathi sobandlululo abantu bahlangana, balwa nobandlululo baze balunqoba. Ngabe manje sihlulwa yini ukubambisana ukuze sinqobe ubugebengu? Abantu abadayisa izidakamizwa, babulale izingane zethu bayaziwa, kungani sibayeka, bacanase ezweni lethu? Abanye balaba bantu bahlala ezindaweni zethu kodwa asenzilutho ngabo. Kukhona okonakele kithi, kumele kulungiswe.

Ngesikhathi sobandlululo abezenkolo babebambe iqhaza elikhulu ekulweni nobandlululo; njengamanje sebashonaphi? Kusuka abantu bangaphandle bazoqala amasonto, sithutheleke khona sifake izimali, abanye baphinde bahlukumeza izingane nabesifazane, sithule du. Kanti konakelephi esizweni sethu?
Kungabe sesilambe ngangokuthi sinikela ngezingane zethu ukuze sinqobe indlala? Uma kunjalo sisenkingeni, ngeke sibe nezwe. Uma sikhala ngemithetho, kumele siyishintshe ukuze isisebenzele. Ezweni laseRwanda amasonto nezinhlangano zomphakathi kumele zibhalise ngokusemthethweni emnyangweni olawula ohulumeni basekhaya ngaphambi kokuba zisebenze. Uma sezisebenza, zisebenza ngaphansi kwemithetho ethile.

Lapha eNingizimu Afrika, ngingavuka kusasa sengifake ukhololo sengiwumfundisi nebandla lami. Abantu bangaphandle sebazibonela ukuthi mabenze imali ngathi, ngikhuluma nje abanye benza izinto ezinyantisa igazi esizweni sethu. Kuphinde kumangaze ukubona abantu, kanye nabesifazane, bevikela abantu abahlukumeza izingane kanye nabesifazane.
Iqiniso elibabayo lithi, abantu baseNingizimu Afrika baliyekelele izwe labo. Uma sakwazi ukunqoba uhulumeni owawuhlukumeza ngaleyandlela, sihlulwa yini ukunqoba izinselelo esibhekene nazo manje? Ngamunye ngamunye, ake sizibuze ukuthi yini esiyenzela izwe lethu.

Isikhathi esiningi sibuza ukuthi usenzelani uHulumeni. Uma kunjalo, ngeke lithuthuke izwe lethu. Nenkomo yobisi iyondliwa ukuze ikhiqize ubisi. Yini sifune ukunikwa izinto singazisebenzelanga? Izakhamizi zaseNingizimu Afrika zidinga ukusukuma zakhe izwe lazo, ukuyekela kwabezepolitiki ngeke kwakhe izwe lethu.

UMnumzane: Callistus Bheki Nkwanyana
Uneziqu ze: Masters in Governance and Political Transformation
Wayengumqondisi: KZN office of the Premier: Community Partnership and Moral
Regeneration
Ungumbhali wencwadi: “Talking to yourself, the journey to self-discovery”
Uyatholakala ku: nkwanyanacb60@gmail.com /0665445466 Ucingo / WhatAPP

Previous articleIzingane mazifundiswe ngamaphutha abazali bazo ukuze zingawaphindi
Next articleZizoqhubeka nokuduva eSwazini izelamani zakwaNdimande