Sesilinde ipeni likamengameli lisikhulule ngentshokovane

    154

    SIGUDLA NOGALAKAJANA:  ABDUL MILAZI

    KUNABAHOLI bamaqembu ezepolitiki abaqale ukuhuqa intshokovane uMengameli Cyril Ramaphosa engakawusayini umthetho ogunyaza ukuthi ukuntongelwa kwayo kube semthethweni eNingizimu Afrika. Ngizwe emsakazweni ukuthi kuneqembu lezombusazwe elithi abesifazane kakumele basebenze, kumele bahlale emakhaya bapheke futhi bakhulise abantwana. Ukuba bengibhemile bengizothi yile nsangu engiyibhemile eyenza ngizwe izinto ezingekho, kodwa-ke bengingabhemanga. Umsakazi uze wadlala izwi lomlisa eliqoshwe ekusho lokhu kwenye yama-rally omkhankaso wokhetho olumhla ka-29 kuNhlaba (May). Yilapho engibone khona ukuthi akumina obhemile, kodwa yilo mlisa obekhuluma. 

    Ngineqiniso lokuthi abesifazane bazovutha bengabaselwe uma bezwa le nsumansumane efuna ukubuyisela umzabalazo wabo emuva. Le mambana isho ngeqholo, ithi kayinandaba nomthethosisekelo wakuleli onika abesifazane amalungelo alinganayo kunawabesilisa. Kodwa-ke sizobuka nje sihleke.

    Sisakhuluma ngensangu, kuthiwa kukhona umshayeli webhanoyi olale wahuqa ubuthongo, eshayela ibhanoyi. Ezindabeni bathi lo mlisa ulisusile ibhanoyi esikhumulweni, lathi uma selisemoyeni, wacela umsizi wakhe ukuba abambe isitelingi ngoba yena usafuna ukuphumuza amehlo ngoba akazange abuthi quthu ubuthongo. Kuthiwa uthe angalala nje, nomsizi wakhe wahudula izikhumba. Batholwe yilezi zisebenzi ezinika abantu ukudla belele, ibhanoyi seliqhutshwa wumoya oyingcwele. 

    Cabanga nje ukuthi bekuyokwenzekani uma lelo bhanoyi lidlulile lapho bekumele liye khona, sebememeza abantu basesikhumulweni sezindiza bethi: “Hheyi nina, kanti niyaphi, nadlula njengetekisi ephelelwe amabhuleki!” Ebhanoyini manje ngeke ukwazi ukunyathela ibhuleki bese lima nse emoyeni njengemoto. Kukhona abathi laba bashayeli bebhanoyi kungenzeka ukuthi bebebheme umthunzi wezinkukhu. Phela insangu kayibaphathi ngokufana abantu. Kukhona ebanika amandla, basebenze bangakhathali, kanti abanye iyabalalisa. 

    Ngisadlala ibhola, kukhona izinsizwa ezazigijima okwamahhashi omjaho uma zibhemile. Ngelinye ilanga ngathi nami ake ngiyizame ngoba ngangikhathele, kanti sasiyodlala umdlalo obalulekile. Ngashaya amakhaphulazi ambalwa nabo laba eyayibasebenzela. Ngaphathwa wubuthongo, ngavuka usuphelile umdlalo. Umqeqeshi wathi bazama ukungivusa baze bakhathala. Kangizange ngiphinde ngiyithinte insangu.

    Njengoba sengimdala, ngiyayibhema uma ngiqwashile, bese ngilala okosana luqeda ukunceliswa. Sesilinde umengameli ukuthi asayine umthetho wensamgu ukuze sibheme kahle ngokuthula, singahlushwa ngamaphoyisa – inqobo nje uma singayithengisi. Lo mthetho – owaziwa ngelePersonal Purpose Bill – usuphasisiwe ngisho nasephalamende, usushoda nje ngepeni likaRamaphosa. Umuntu ngeke esaboshwa uma etholakala nogwayi wamakhehla oyisijumbane esiwu-600g ezindaweni ezisetshenziswa wumphakathi. 

    Lapho kukhulunywa ngemigwaqo, ematekisini, emabhanoyini nasemabhasini. Kodwa-ke kawuvunyelwe ukubhema ezindaweni ezisetshenziswa wumphakathi. Emzini wakho uvunyelwe ukugcina insangu ewu-3kg futhi ube nezihlahla ezine engadini yakho.  Usungazitshalela wena msalofu engadini yakho kabhatata, uvune ubheme. Lo mthetho kodwa kawukhulumi ngabathengisi, umayelana nababhemi kuphela. Mhlawumbe-ke lowo usazosungulwa ngokuhamba kwesikhathi. Uma sifika leso sikhathi, usungaya kulezi zitolo ezinkulu, uthenge igilosa, insangu notshwala endaweni eyodwa. Kodwa ngisola sengathi kukhona abazoyiyeka insangu uma isithengiswa ngokusemthethweni. Phela kunabantu abadla izidakamizwa ngoba nakhu zingekho emthethweni. 

    Mhlawumbe bazomane bashintshele kulezi ezingekho emthethweni. Kodwa-ke amaLasta wona azogiya ngoba phela kuwona ukubhema kufana nokudla isakhramente. Nezangoma ziwusebenzisa ukuxhumana namadlozi. Nathi sesizofana neNetherlands, lapho kade yavunywa khona insangu, futhi kunezitolo okubhenywa kuzo ezaziwayo. Ubhema khona, uthi uma usuhwayekile bakuthengisele amakhekhe, ikhofi, amaswidi nabanye nje ongcamngce. Kodwa-ke abashayeli bamabhanoyi akumele babheme uma beya emsebenzini. 

    Previous articleKusolwa umbango wepolitiki ngokuvinjwa kukathishanhloko osekuphazamise ukufunda
    Next articleUyaveva “oshaywe” ngumqashi enkampanini yamaloli