Ilanga News
Home 9 Featured 9 Imizamo yokuxazulula izinkinga ezikhungethe inyuvesi iFort Hare

Imizamo yokuxazulula izinkinga ezikhungethe inyuvesi iFort Hare

by | 15 October 2025

UNGQONGQOSHE wezeMfundo ePhakeme, uMnu Buti Manamela, uthi unethemba lokuthi sikhona isixazululo ezinkingeni ezikhungethe iNyuvesi yaseFort Hare, eseDikeni (Alice), e-Eastern Cape.

Le nyuvesi ivalwe ngesonto eledlule ngemuva kokuba izitshudeni zivuke umbhejazana, zashisa imitapo namagumbi okufunda. Umonakalo odalekile ubalelwa ku-R500 million, kanti kusaqhutshekwa kubalwa nezindleko isikhungo nomnyango abazongena kuzo uma sekulungiswa.

“Umnyango wami nomkhandlu olawula inyuvesi, nezinhlaka zokuphepha, sebeqalile ukuhlangana ngenhloso yokubuyisela isimo kwesejwayelekile. Yisikhungo esinomlando lesiyana, ngakho uhulumeni ngeke usonge izandla izinto zonakala,” kusho isitatimende sikaManamela.

IFort Hare yasungulwa ngo-1916 kanti kubaholi ebakhiqizile kubalwa uMnu Nelson Mandela owaba ngumengameli wokuqala weNingizimu Afrika ekhululekile, uMnu Robert Mugabe owaba ngumengameli waseZimbabwe kusukela ngo-1980, uMnu Robert Sobukwe ongumsunguli wePan Africanist Congress (PAC), iNkosi uMangosuthu Buthelezi engumsunguli weNkatha Freedom Party (IFP), uMnu Oliver Tambo owahola i-ANC ekudingisweni, ukubala nje abambalwa.

UNdunakulu wase-Eastern Cape, uMnu Oscar Mabuyane, ngesonto eledlule uqoqe abaholi bezenkolo nabomphakathi wathi mabangenelele ezinkingeni zaseFort Hare. Izitshudeni sekunesikhathi zikhononda ngezimo ezifunda ngaphansi kwazo, okubalwa uxhaso lokufunda, izindawo zokuhlala, inkohlakalo nokubulawa kwezinye izitshudeni.

Ngonyaka odlule kwabulawa umshayeli womphathi wenyuvesi. Inhloko yezobuNhloli emaPhoyiseni, uJenene uDumisani Khumalo, noJenene uNhlanhla Mkhwanazi, basanda kutshela iKhomishini yeJaji uMbuyiseli Madlanga ukuthi iPolitical Killings Task Team (PKTT) – uNgqongqoshe osanikezwe ikhefu eliyisipesheli uMnu Senzo Mchunu ayezama ukuyihlakaza – yangenelela ezinkingeni zaseFort Hare.

Lolu phiko lwajutshwa ukuba luyophenya ngenkohlakalo eyayibikwa kulesiya sikhungo. Kakukacaci ukuthi kuyothatha isikhathi esingakanani ukuxazulula izinkinga uku-ze isikhungo sivulwe ngoba kusenemihlangano eqhubekayo.
menzi.jele@ilanganews.co.za

Ezisematheni

Akhonzele ehholo amaNazaretha ‘axoshwe ethembelini’

Akhonzele ehholo amaNazaretha ‘axoshwe ethembelini’

KUBHUNTSHE inkonzo yokubusisa ithempeli ebihlelwe ngamaNazaretha aseKuphakameni, aholwa yiNkosi uVukile “iNcoyincoyi” Shembe, ngenxa yombango wendawo ophakathi kwalolu hlangothi nolwaseBuhleni, oluholwa yiNkosi uMduduzi “Nyazilwezulu” Shembe.  Le nkonzo obekumele ibe...

Kutholwe isidumbu solimale ‘eqhumisa imoto yemali’

Kutholwe isidumbu solimale ‘eqhumisa imoto yemali’

KUTHOLAKALE imoto nesidumbu somsolwa oyanyansiwa nesigameko sokubanjwa kwemoto yemali esigamekweni esenzeke edolobheni laseKranskorp izolo ngoMsombuluko.  Ngokombiko wamaphoyisa, le sidumbu sitholakale namuhla emgwaqweni oowubhuqu obheke eNkandla,  eduze komfula...

Ukhuthaza eyokuhlonipha abagibeli ohlabane ngowomshayeli ovelele

Ukhuthaza eyokuhlonipha abagibeli ohlabane ngowomshayeli ovelele

KUSUKELA kwesobunxele nguMnu Lindani Shandu, olale isibili, nguMnu Bongani Malimela onqobe umklomelo wokuba ngumshayeli ovelele noMnu Sithembiso Zikalala olale isithathu. AYILOKOTHI itekisi ngoMgqibelo inhlalisuthi enqobe umklomelo wokuba ngumshayeli wetekisi ovelele...