
USHAQEKILE umndeni wobukhosi bakwaSithole, eMhlumayo, eMnambithi, ngokuzwa izindaba zokwehliswa kwenkosi yesizwe esihlalweni, iNkosi uNgqayizivele Sithole, eyisekela likaSihlalo weNdlu yabaHoli boMdabu KwaZulu-Natal.
Ukushaqeka kwalo mndeni kulandela incwadi evela ehhovisi likandunankulu wesifundazwe, emukela ukuqokwa kwenkosi entsha, Inkosi uSabelo Sithole, ezalwa yiNkosi uLwazi ekhothame ngo-2010, eyayikade ingumfowabo weNkosi uNgqayizivele.
USihlalo wendlu yobukhosi bakwaSithole, eMhlumayo, uMnu Phumlani Sithole, uthe basamangele namanje ukuthi ukuqokwa kwenkosi entsha, kuqhamukaphi ngoba umndeni kawukaze ushintshe isinqumo sawo, sokunikeza iNkosi uNgqayizivele ubukhosi ngokugcwele.
Uthi ukuphakanyiswa kwegama leNkosi uNgqayizivele esihlalweni, kwenziwe ngenxa yezimo zosiko lomndeni obelungavumi ukuthi ubukhosi buthathwe nguSabelo.
“Kusehle ngaphezulu okwenzekile ngoba kasazi kufikwe kanjani kulesi sinqumo, ekubeni umndeni ungakaze ukushintshe owawuvumelene ngakho ngo-2011, okuyikhona okwathunyelelwa uMnyango wezokuBusa ngokuBambisana nezoMdabu. Unina wale ngane wahamba nayo lapha ekhaya kwaSithole – yayineminyaka eyisihlanu siqeda nje ukwenza ihlambo leNkosi uLwazi (isoka lakhe umawengane). Ingane kayikaze yenzelwe usiko, unina akazange agcagce.
“Abahlali lapha ekhaya – asibazi bashonaphi ngoba kwakuyingane etholwe entombini. Sesizame kakhulu ukubuyisa unina ukuze asine lapha ekhaya, nengane yenzelwe usiko ngaphambi kokuba ibuse esihlalweni.
“Yileso sizathu esenza ukuba umndeni uvumelane eminyakeni edlule ngokuthi isihlalo masithathwe yiNkosi uNgqayizivele ongumfowabo kayise wale ngane. Konke lokho akwenzekanga ukuthi unina abuye ngoba akavumelananga nomndeni,” kusho uSithole.
Uthi kuningi okwenza umndeni ungahambisani nokuthi uSabelo abe yinkosi. Uthi kusukela ngo-1923, umthetho womndeni uthi akabusi esihlalweni umuntu ongasiqedanga isikole ngenxa yokuthi izindawo eziningi zakwaSithole, zadliwa ngakho ukuthi inkosi eyayikhona, yayingafundile, itolikelwa, abamhlophe baziqhwaga izindawo zakwaSithole.
“Lo mntwana akawuqedile namanje umatikuletsheni. Siyafisa ukwazi ukuthi umnyango ufike kanjani kulesi sinqumo ungakaze uxoxisane nathi, ngoba kasikaze simphakamise uSabelo esihlalweni. Sizame kaningi ukumbuyisa ekhaya benonina – akwenzeki, kabavumi.
“Ngakho-ke umthetho wobukhosi baseMhlumayo uthi, umuntu ozohlala esihlalweni kumele azalwe ngumfazi ogcagcile lapha ekhaya. Kasikwazi ukukhipha isihlalo sakwaSithole, sisihambise koninalume bengane,” esho.
Uthe umndeni awukaguquki kwelokuthi igama likaSabelo walihoxisa esihlalweni ngenxa yezizathu ezithinta usiko lomndeni.
“Inkosi esesihlalweni yabekwa wumndeni. Siyamangala uma uhulumeni usumemezela ushintsho esingakaze silwenze, futhi singakaze siwubikele ngezinguquko,” kusho uMnu Sithole.
INkosi uNgqayizivele yaqokelwa kwesephini likaSihlalo weNdlu yobuHoli boMdabu KwaZu-lu-Natal, okhethweni olwalungo- 2023. Incwadi ebhalwe nguNdunankulu uMnu Thami Ntuli, yazise inkosi ngokuphela kwesikhathi sayo njengebamba bukhosi baseMhlumayo.
Leyo ncwadi ifundeka kanje: “Le ncwadi ikwazisa ngesinqumo esithathwe ngundunankulu ehlangene nesigungu sakhe esiphezulu, sokwamukela uSabelwesihle Sithole njengeNkosi yesizwe sakwaSithole kusukela ngoJuni 11…”
Okhulumela ihhovisi likaNdunankulu, uMnu Bongani Gina, uthe ihhovisi likaNdunankulu uNtuli, lamukela isiphakamiso esivela emndenini, ngokuvumelana kwezindlu zonke, nokubheka amaminithi emihlangano okwaphunywa nezinqumo kuyona.
“Inkosi ibekwa wumndeni ngokuvumelana kwawo. Uma kungekho okuphonselwe inselelo enkantolo, undunankulu wemukela okuphakanyiswe wumndeni,” esho.
mthobisis@ilanganews.co.za







