Ilanga News
Home 9 Featured Main 9 Uphenyo ‘ngezipoki’ zothisha nabafundi ezikoleni zaseKZN

Uphenyo ‘ngezipoki’ zothisha nabafundi ezikoleni zaseKZN

by | 2 November 2025

KUZANYWA isixazululo sokongiwa kwemali ngokuphenya othisha nabafundi ‘abayizipoki’ ezikoleni zaseNingizimu Afrika.

Lokhu kuvezwe nguNgqongqoshe wezeMfundo eyisiSekelo uNkz Siviwe Gwarube, othi banethemba lokuthi uphenyo luzokwenza ukuba kutholakale umnyombo ngento eqeda imali emnyangweni wezemfundo, ‘kungafanele’.

Uthi babalelwa ku-460 000 othisha abaholelwa wumnyango wezemfundo, kanti KwaZulu-Natal bangaphezulu kuka-90 000. Uthi kulula ukuthi kube nezipoki zothisha nabafundi. Lolu hlelo lokubalwa kothisha nokuphenywa kabanzi ngabo, lwenziwa yi-Education Labour Relations Council.

“Kunezikole ezenza umkhuba omubi, wokwandisa isibalo sabafundi ngabayizipoki ukuze zithole isabelomali esikhulu,” esho.

Uthe lolu hlelo luzophothulwa maduzane. Utshele amalungu ePhalamende ukuthi ezinye izikole zenyusa izibalo zabafundi ‘ngezipoki’ ukuze imali inyuke, okuholela ekwandeni nakothisha abayizipoki ngoba isibalo sabiwa ngokwesibalo sabafundi abakuleso sikole.

Uthi izikole zithola nezinsiza kufundisa ezengeziwe okubalwa kuzona i-stationery, ukudla kwabafundi kwenani elimba eqolo ekubeni bengekho labo bafundi. Uthi inkulu inkinga yokushoda kwemali emnyangweni, okusolwa izipoki ezikhokhelwa ngenkohlakalo. Uthi inkinga yokushoda kwemali ihlasele kuzona zonke izifu-ndazwe, kodwa iKwaZulu-Natal, iseqhulwini ngokuguqa ngedolo.

“Lolu hlelo sinethemba lokuthi luzothela izithelo ezinhle, sizokwazi ukuthola umnyombo ukuze songe imali. Uma izinkinga zemali zihlasele kakhulu KwaZulu-Natal, kusho ukuthi umnyango wezemfundo eyisisekelo usenkingeni enkulu ngoba othisha abaningi nabantwana, bakwaZulu-Natal,” esho.

Umqondisi jikelele emnyangweni, uMnu Mathanzima Mweli, uthe banethemba lokuthi bazosizakala, kube khona imali eyongiwayo. UMcwaningimabhuku-jikelele uke wayiveza eyokuthi kumele kwenziwe ucwaningo ngezipoki emnyangweni.

UDkt Reginah Mhaule, oyisekela likaNgqongqoshe kwezeMfundo, ukhale ngokuthi usufana nento ewile uMnyango wezeMfundo KwaZulu-Natal, ngenxa yenkinga yemali.

Ezisematheni

Amabandla ezenkolo athi azosiza ngokhetho

Amabandla ezenkolo athi azosiza ngokhetho

INHLANGANO yamaBandla ezenkolo, iKwaZulu-Natal Christian Council (KCC), ithi izotshala izingqapheli ezingu 440, ukuqapha ukhetho esifundazweni. Esikhathini esingaphansi kwenyanga, kuzoba kuvotwa kulelizwe ngoba ukhetho loHulumeni baseKhaya, lungomhlaka 4 kuLwezi...

Kuphenywa ngokufa kwesalukazi (72) okutholwe isidumbu saso sonakele

Kuphenywa ngokufa kwesalukazi (72) okutholwe isidumbu saso sonakele

KUPHENYWA icala lokushona kwesalukazi esineminyaka engu-72, okutholwe isidumbu saso sesonakele emzini waso, eLovu ngaseManzimtoti. Umufi uNkz Gloria Mashila kusolakala ukuthi bese kuphele izinyanga ezimbili eshonile. Indodana yakhe uMnu Jomo Mashila (44) okusolakala...

Kudutshulwe omunye wabaholi be-ANC eKZN

Kudutshulwe omunye wabaholi be-ANC eKZN

AMAPHOYISA aKwaZulu-Natal aphenya ngesigameko sokudutshulwa komholi we-African National Congress (ANC), maphakathi neKwaZulu-Natal. UMnu Samora Ndlovu (43), owake waba yiMeya yaseRichmond, waba futhi nguNobhala we-ANC eMoses Mabhida Region (eMgungundlovu), udutshulwe...