Ilanga News
Home 9 Featured Main 9 Uphenyo ‘ngezipoki’ zothisha nabafundi ezikoleni zaseKZN

Uphenyo ‘ngezipoki’ zothisha nabafundi ezikoleni zaseKZN

by | 2 November 2025

KUZANYWA isixazululo sokongiwa kwemali ngokuphenya othisha nabafundi ‘abayizipoki’ ezikoleni zaseNingizimu Afrika.

Lokhu kuvezwe nguNgqongqoshe wezeMfundo eyisiSekelo uNkz Siviwe Gwarube, othi banethemba lokuthi uphenyo luzokwenza ukuba kutholakale umnyombo ngento eqeda imali emnyangweni wezemfundo, ‘kungafanele’.

Uthi babalelwa ku-460 000 othisha abaholelwa wumnyango wezemfundo, kanti KwaZulu-Natal bangaphezulu kuka-90 000. Uthi kulula ukuthi kube nezipoki zothisha nabafundi. Lolu hlelo lokubalwa kothisha nokuphenywa kabanzi ngabo, lwenziwa yi-Education Labour Relations Council.

“Kunezikole ezenza umkhuba omubi, wokwandisa isibalo sabafundi ngabayizipoki ukuze zithole isabelomali esikhulu,” esho.

Uthe lolu hlelo luzophothulwa maduzane. Utshele amalungu ePhalamende ukuthi ezinye izikole zenyusa izibalo zabafundi ‘ngezipoki’ ukuze imali inyuke, okuholela ekwandeni nakothisha abayizipoki ngoba isibalo sabiwa ngokwesibalo sabafundi abakuleso sikole.

Uthi izikole zithola nezinsiza kufundisa ezengeziwe okubalwa kuzona i-stationery, ukudla kwabafundi kwenani elimba eqolo ekubeni bengekho labo bafundi. Uthi inkulu inkinga yokushoda kwemali emnyangweni, okusolwa izipoki ezikhokhelwa ngenkohlakalo. Uthi inkinga yokushoda kwemali ihlasele kuzona zonke izifu-ndazwe, kodwa iKwaZulu-Natal, iseqhulwini ngokuguqa ngedolo.

“Lolu hlelo sinethemba lokuthi luzothela izithelo ezinhle, sizokwazi ukuthola umnyombo ukuze songe imali. Uma izinkinga zemali zihlasele kakhulu KwaZulu-Natal, kusho ukuthi umnyango wezemfundo eyisisekelo usenkingeni enkulu ngoba othisha abaningi nabantwana, bakwaZulu-Natal,” esho.

Umqondisi jikelele emnyangweni, uMnu Mathanzima Mweli, uthe banethemba lokuthi bazosizakala, kube khona imali eyongiwayo. UMcwaningimabhuku-jikelele uke wayiveza eyokuthi kumele kwenziwe ucwaningo ngezipoki emnyangweni.

UDkt Reginah Mhaule, oyisekela likaNgqongqoshe kwezeMfundo, ukhale ngokuthi usufana nento ewile uMnyango wezeMfundo KwaZulu-Natal, ngenxa yenkinga yemali.

Ezisematheni

Kwexwayiswa abafundi bakamatikuletsheni ngokukopela

Kwexwayiswa abafundi bakamatikuletsheni ngokukopela

UVUSELELE isixwayiso sokukopela kubafundi bakamatikuletsheni uMnyango wezeMfundo KwaZulu-Natal. NgoLwesihlanu eVukuzakhe High School eMlazi, eThekwini, bekuhlangene abazali, othishanhloko bezikole, izinyunyana zothisha nababhekelele ukubhalwa kwezivivinyo kwezemfundo...

Senyuke kakhulu isibalo sabazobhala izivivinyo zika-matric

Senyuke kakhulu isibalo sabazobhala izivivinyo zika-matric

SIPHEZULU kakhulu emlandweni wakuleli zwe isibalo sabafundi ababhalisele ukubhala izivivinyo zikamatikuletsheni kulo nyaka. Lokhu kuvezwe nguNgqongqoshe weMfundo eyisiSekelo uNkz Siviwe Gwarube (osesithombeni) ngeSonto ethula umbiko ngezinhlelo zikazwelonke...

Iphoyisa libulale abesifazane abawu 3 lazibulala nalo

Iphoyisa libulale abesifazane abawu 3 lazibulala nalo

KUBULAWE abesifazane abathathu kwathi owesilisa walimala kanzima izolo ebusuku. Lesi sigameko senzeke endaweni yobumnandi eMlanjeni Lifestyle,eNqopheni eMtubatuba. Kakucaci ukuthi umsolwa ubangeni nalaba kodwa kuvela ukuthi omunye wabo ubeyintombi yakhe. Umsolwa...